Przestępstwo korupcji

Przestępstwo to zostało uregulowane w art. 296a Kodeksu karnego:

„Art. 296a. § 1. Kto, pełniąc funkcję kierowniczą w jednostce organizacyjnej wykonującej działalność gospodarczą lub pozostając z nią w stosunku pracy, umowy zlecenia lub umowy o dzieło, żąda lub przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, w zamian za nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku mogące wyrządzić tej jednostce szkodę majątkową albo stanowiące czyn nieuczciwej konkurencji lub niedopuszczalną czynność preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto w wypadkach określonych w § 1 udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 4. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 wyrządza znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 5. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 2 albo w § 3 w związku z § 2, jeżeli korzyść majątkowa lub osobista albo ich obietnica zostały przyjęte, a sprawca zawiadomił o tym fakcie organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim organ ten o nim się dowiedział.”

Określone w pierwszym paragrafie tego przepisu przestępstwo, nazywane łapownictwem biernym, może być popełnione przez dwa rodzaje podmiotów. W pierwszym przypadku dopuścić się go może osoba, która ze względu na zajmowaną przez siebie pozycję ma wpływ na prawidłowe funkcjonowanie danego podmiotu, od której wymaga się wyjątkowej dbałości o jego interesy i darzy się ją dużym zaufaniem. Musi to być osoba upoważniona do samodzielnego działania, pełniąca funkcje decyzyjne, która ma realny wpływ na jego politykę, np. dyrektor, prezes i członkowie zarządu spółek, prokurenci, główni księgowi czy wreszcie kierownicy działów czy określonych pionów w strukturze jednostki organizacyjnej, a także likwidatorzy czy syndyk. W wyniku zmiany przepisów w 2008 r. przestępstwo to może również zostać popełnione przez pracownika lub osobę, z którą łączy daną jednostkę gospodarczą umowa zlecenie lub o dzieło.

Drugi paragraf tego przepisu w swej istocie sprowadza się do karania osób, które w nieuczciwy sposób - poprzez udzielenie lub obietnicę udzielenia w przyszłości korzyści osobistej lub majątkowej - chcą wpłynąć na działanie osoby, która pełni funkcję kierowniczą w danym przedsiębiorstwie lub jest w nim zatrudniona, by podjęła działanie w interesie tej osoby, które jednak nie uwzględnia zasad prawidłowej gospodarki lub interesów danego przedsiębiorstwa.

Zarówno w przypadku łapownictwa biernego i czynnego sąd może wymierzyć karę łagodniejszą - grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 - w wypadku mniejszej wagi. To czy w danej sytuacji mamy do czynienia z taką możliwością należy badać na gruncie każdej sprawy z osobna. Kryteria jakie sąd powinien brać pod uwagę oceniając konkretną sprawę to: charakter nadużytych uprawnień lub niedopełnionych obowiązków, szkoda jaka została danej jednostce wyrządzona lub jaka mogła zostać wyrządzona, wysokość, a także rodzaj korzyści jaka miała zostać otrzymana lub wręczona za zabronione zachowanie.

Zagrożenie karą surowszą ma miejsce, gdy zabronione zachowanie spowodowało szkodę w majątku danego podmiotu. Szkoda ta musi ponadto przekraczać wysokość dwustukrotnego minimalnego wynagrodzenia. Istnieje możliwość uniknięcia kary, nawet jeśli łapówka została już wręczona lub przyjęta. Możliwość taka zachodzi, jeśli sprawca dobrowolnie ujawni popełnione przez siebie przestępstwo i złoży wyjaśnienia dotyczące okoliczności jego popełnienia. Jednak nawet takie działanie nie poprawi jego sytuacji, gdy przestępstwo przez niego popełnione wyrządziło szkodę w znacznych rozmiarach.